و غرورى بيش نبود ، اما ديده ملكوتى پيامبر ص در لابلاى جرقه‌هاى آتشينى كه از برخورد كلنگهايى كه براى حفر خندق بر زمين كوبيده مىشد جستن مىكرده مىتوانست گشوده شدن درهاى قصرهاى پادشاهان ايران و روم و يمن را ببيند ، و به امت جان بر كفش بشارت دهد ، و از اسرار آينده پرده بردارد . شايد نياز به تذكر نداشته باشد كه منظور از * ( الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ) * همان منافقان است ، و ذكر اين جمله در واقع توضيحى است براى كلمه « منافقين » كه قبل از آن آمده است ، و چه بيمارى بدتر از بيمارى نفاق ؟ ! چرا كه انسان سالم و داراى فطرت الهى يك چهره بيشتر ندارد ، انسانهاى دو چهره و چند چهره بيمارانى هستند كه دائما در اضطراب و تضاد و تناقض گرفتارند . شاهد اين سخن چيزى است كه در آغاز سوره بقره آمده است كه در توصيف منافقين مىگويد فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّه مَرَضاً : « در دلهاى آنها يك نوع بيمارى است و خدا ( به خاطر اعمالشان ) بر بيمارى آنها مىافزايد » ! ( بقره آيه 10 ) . در آيه بعد به شرح حال گروه خطرناكى از همين منافقان بيمار دل كه نسبت به ديگران خباثت و آلودگى بيشترى داشتند پرداخته مىگويد : « و نيز به خاطر بياوريد هنگامى را كه گروهى از آنها گفتند اى مردم يثرب ! ( مدينه ) اينجا جاى توقف شما نيست ، به خانه‌هاى خود بازگرديد » ( * ( وَإِذْ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ يا أَهْلَ يَثْرِبَ لا مُقامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا ) * ) . خلاصه در برابر اين انبوه دشمن كارى از شما ساخته نيست خود را از معركه بيرون كشيده و خويشتن را به هلاكت و زن و فرزندتان را به دست اسارت نسپاريد . و به اين ترتيب مىخواستند جمعيت انصار را از لشكر اسلام جدا كنند اين